سيد جلال الدين آشتيانى
62
شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم ( فارسى )
سنت و قلب صاف ، مظهر و محل تجلى حق و انوار الهى است ؛ چه آنكه حقيقت علم واقعى ، نورى است كه بر دل سالك و قلب عارف مىتابد . لذا از اهل عصمت وارد شده است : « العلم نور يقذفه اللّه في قلب من يشاء » . محل ظهور حق و تجلى وجود مطلق ، قلب صافى عارف است . تجلىگه خود كرد خدا ديدهء ما را * در اين ديده بيائيد به بينيد خدا را به عقيدهء نگارنده ، كتب عرفا شرح و بسط حقايق و معارف قرآن و سنت پيغمبر و كلمات اهل وحى و تنزيل مىباشد . صوفيه از براى مقابلهء حملات اهل نظر و استدلال ، ناچار شدند كه بكتب فلسفى مراجعه كنند . نتيجهء بتعلم فلسفه پرداختند و مسائل عرفانى را بسبك كتب اهل نظر تحرير نمودند . به همين جهت ، كثيرى از اصطلاحات فلاسفه را در كتب خود داخل نمودند و به مباحث عرفانى سر و صورت دادند و احيانا در تنظيم و ترتيب مسائل و ذكر پارهاى از اصطلاحات و برخى از مسائل ، از اهل انظار و افكار متأثر شدند ، ولى اساس افكار و ابحاث اهل سلوك حول قرآن مجيد و حقايق وارد از اهل عصمت و ولايت دور مىزند . به همين جهت ، از افكار اهل نظر ممتاز است ؛ لذا بايزيد « رض » گويد : « انّا اخذنا علومنا عن الحي الذي لا يموت » . صوفيه از براى اثبات مطالب خود بنصوص قرآنى و اخبار نبوى و ولوى در جميع موارد تمسك مىكنند و ريشه و اساس فكر خود را در كلمات اهل تنزيل نشان مىدهند . مواردى را كه برخى از مستشرقين و بعضى از اهل عصر ، مأخذ افكار عرفانى اسلامى قرار دادهاند ، در كتاب و سنت ، مآخذ رساتر و كاملتر از براى افكار آنها مىتوان نشان داد . كليهء فرق صوفيه جز عدهء نادر از معاندان اهل
--> ميرزا هاشم از محققان و متفكران صاحب نظر در تصوف و عرفان مىباشند و آثار آنها شاهد بر تسلط آنها بمسائل عرفانى است . اين اعاظم چون در حكمت نظرى ترجيح بر قدماء دارند در تدوين مبانى عرفا و تنظيم و ترتيب مبانى كشفى مردمانى شايسته و قابل توجه مىباشند و در سر و صورت دادن بمسائل عرفانى مهارت خاصى داشتهاند .